Waarom een passiefhuis maken van je oude woning vaak een illusie is

Gisteravond zat ik aan een keukentafel in Gouda. Een typische jaren zeventig woning met een aanbouw en een dakkapel. Op tafel lag een schitterend rapport van een onafhankelijk adviseur. Het plan was helder. De woning moest en zou energieneutraal en passief worden gemaakt. De bewoners keken me met grote ogen aan, want ze schrokken zich kapot van de consequenties.

Om de geadviseerde extreme isolatiewaardes te halen moesten alle buitenmuren aan de binnenkant twintig centimeter dikker worden gemaakt. De woonkamer zou een heel stuk kleiner worden. De aansluiting bij de trap kwam volledig in de knel. De kozijnen moesten allemaal naar voren worden geplaatst. De begroting liep in de papieren en dan hadden we het nog niet eens over het verlies aan leefruimte.

Dit is precies waar we in onze markt zo vaak ontsporen. Verduurzamen is geen extremenspel. We doen net alsof we van elk oud huis een nieuwbouwwoning uit dit jaar kunnen maken. Maar het einddoel van passief bouwen is voor de meeste bestaande woningen fysiek en financieel domweg onhaalbaar. Een spouw van zes centimeter wordt nooit een spouw van veertig centimeter. Hoe hard je het ook in een rekenprogramma intypt.

Je moet kijken naar het bouwkundige DNA van de woning. Natuurlijk is de schil goed isoleren de absolute basis. Je moet altijd eerst het warmteverlies stoppen voordat je een installatie gaat ontwerpen. Dat blijf ik herhalen. Maar je zoekt naar de optimale balans voor dat specifieke huis. Niet naar perfectie op papier. Als je een bestaande woning dwingt om zich te gedragen als een passiefhuis dan vecht je tegen de bouwfysica. En tegen je portemonnee.

De kunst van goed advies is niet alles opschrijven wat technisch mogelijk is. Klanten zijn niet dom, ze zijn vooral moe van alle uitersten en lijstjes. De nieuwe rol van een adviseur is filteren. Je streept weg wat onlogisch is voor dat type woning. Soms betekent dat accepteren dat een bepaalde isolatiewaarde de grens is. Dat is geen falen of een gebrek aan ambitie. Dat is gewoon gezond verstand.

We moeten stoppen met het dogmatisch streven naar een perfect label als de woning daar simpelweg niet voor gemaakt is. Balans is het sleutelwoord. Eerlijk zijn over wat niet logisch is, is net zo waardevol als vertellen wat er wel kan. Wanneer durven we weer te accepteren dat een oud huis na verduurzaming in de basis nog steeds een oud huis is?