Waarom off-grid gaan in Nederland een illusie is

Gisteravond zat ik aan een eettafel in Vlijmen. Op tafel lag een schets van een compleet energieplan. De wens van de bewoner was luid en duidelijk. Kay, we willen de stekker eruit trekken. Helemaal zelfvoorzienend. We koken elektrisch, we hebben zonnepanelen, we willen een warmtepomp en een dikke thuisbatterij.

Het klinkt als de ultieme droom. Onafhankelijk zijn van energiebedrijven en schommelende tarieven. Ik snap dat verlangen volkomen. Toch moest ik de man teleurstellen. Volledig zelfvoorzienend worden in een normale Nederlandse bestaande woning is vrijwel onmogelijk.

Het plan faalt zelden op techniek. Het faalt op realiteit.

Het probleem in Nederland is niet de elektriciteit voor je televisie of koelkast. Het probleem is warmte. Je hebt een enorme energievraag in exact de periode dat de zon het minst levert. In december en januari doen je zonnepanelen vrijwel niets. Maar buiten vriest het. Binnen wil je het twintig graden hebben. Je warmtepomp draait in die donkere weken overuren en slurpt stroom.

Vaak denken mensen dat een thuisbatterij dit gat vult. Dat is een hardnekkig misverstand. Een batterij is geen energiebron. Het is een tijdelijke emmer voor je stroom. Een thuisbatterij helpt je om de opgewekte stroom van vanmiddag vanavond te gebruiken. Hij overbrugt de nacht. Hij overbrugt geen winter. Zomerse overschotten kun je simpelweg niet betaalbaar in een kastje bewaren tot het januari is.

Als je echt zelfvoorzienend wil zijn, moet je systeem altijd kunnen leveren. Ook op de koudste dagen in de donkerste weken van het jaar. Plannen die op papier werken met jaargemiddelden, storten in de praktijk in elkaar bij extremen. Je zou je dak drie keer zo vol moeten leggen en een zeecontainer aan batterijen in de tuin moeten zetten om die ene bevroren week in februari door te komen. Dat is onbetaalbaar.

Verduurzamen is balans zoeken, geen extremen najagen. We isoleren eerst de schil om de warmtevraag drastisch te verlagen. We wekken stroom op voor de gunstige maanden. En we accepteren dat we in de winter het stroomnet nodig hebben als vangnet.

Het stroomnet is stiekem de mooiste seizoensbatterij die we hebben. Waarom willen we daar zo graag vanaf?