Waarom een energielabel van voor 2021 een vertekend beeld geeft

Tot 2021 kon je een energielabel aanvragen via een eenvoudig webformulier. Je uploadde een paar foto's of facturen van bijvoorbeeld dubbel glas en een cv-ketel, waarna een externe controleur op afstand een letter toekende. Sinds 1 januari 2021 geldt de NTA 8800-methode. Een vakbekwame adviseur komt nu fysiek langs om elk verliesoppervlak, elk detail van de isolatieschil en alle installaties in te meten. Hierdoor werd het label van een theoretische aanname een bouwkundige berekening.

Het fundamentele probleem van de oude methode was het gebrek aan geometrische precisie. Een woning verloopt warmte via de thermische schil, en die schil verschilt enorm per woning, zelfs binnen dezelfde bouwperiode. Uit onze eigen woningscans blijkt hoe groot die spreiding in de praktijk is. Bij woningen uit de periode 1946 tot 1965, gemeten over 67 scans, varieert het dakoppervlak van 72 tot 157 m2 en het geveloppervlak van 121 tot 206 m2. Bij woningen tussen 1965 en 1975, op basis van 82 scans, zien we dakoppervlaktes van 69 tot 94 m2 en geveloppervlaktes van 110 tot 167 m2. Een oud label hield nauwelijks rekening met die werkelijke verhoudingen.

Die meetverschillen lopen door in latere bouwjaren. Voor de bouwperiode 1975 tot 1992 meten we in 139 scans een dakoppervlak van 60 tot 113 m2 en een geveloppervlak van 71 tot 180 m2. Bij recentere woningen uit 1992 tot 2006, gemeten in 58 scans, loopt het dakoppervlak van 99 tot 117 m2 en het geveloppervlak van 151 tot 287 m2. Wie een groot geveloppervlak heeft, verliest bij matige spouwisolatie veel meer warmte dan een woning met een compacte schil. De oude labelmethodiek zag die verschillen grotendeels over het hoofd en ging uit van standaard tabellen per type woning.

Daarnaast rekent de nieuwe methode niet meer met een globale energiescore, maar met de exacte fossiele energiebehoefte in kilowattuur per vierkante meter per jaar. Ook de invloed van koudebruggen, kieren en specifieke ventilatiesystemen telt nu zwaar mee. In het oude systeem kon een woning met een zonneboiler of een reeks zonnepanelen zomaar een B- of A-label krijgen, terwijl de muren en het dak nauwelijks fatsoenlijk geïsoleerd waren. De techniek compenseerde op papier de gebreken van de schil.

De grootste valkuil ontstaat wanneer je op basis van een oud label beslissingen neemt over een warmtepomp. Als je denkt dat jouw woning met label B klaar is voor lagetemperatuurverwarming, kun je in de winter bedrogen uitkomen. Zodra het oude label gebaseerd was op zonnepanelen en een zuinige cv-ketel, maar de werkelijke schilisolatie matig blijkt, kan een warmtepomp het huis bij vrieskou niet comfortabel warm houden zonder torenhoog stroomverbruik.

Kijk daarom niet blind naar de letter op een energielabel dat voor 2021 is geregistreerd, ook al is het formeel tien jaar geldig. Beoordeel altijd eerst de fysieke eigenschappen van het dak, de gevel, de vloer en het glas om te bepalen wat er bouwkundig nodig is. Een helder overzicht van de opbouw van schilisolatie en rekenmethodes vind je op netzy.nl/kennis.