Geluid van balansventilatie voorkomen: zo ontwerp je een stil systeem

Het dilemma rond balansventilatie met warmteterugwinning keert bij veel verbouwingen terug. Aan de ene kant wil je de woning na grondige isolatie voorzien van continue verse lucht zonder warmteverlies, maar aan de andere kant bestaat de angst voor een storende bromtoon in de slaapkamer. Niemand wil comfort inleveren voor een techniek die nachtrust verstoort. Toch is geluid bij een dergelijk systeem geen vaststaand gegeven, maar het directe gevolg van keuzes die je al op de tekentafel maakt.

Geluidshinder bij ventilatie kent twee hoofdoorzaken: het toestelgeluid van de ventilatoren zelf en stromingsgeluid in de luchtkanalen. Wanneer lucht met een te hoge snelheid door een te smalle buis wordt geperst, ontstaat turbulentie die zich vertaalt in ruis bij de ventielen. Daarnaast kan de trilling van de motor via starre montage doordreunen op houten vloeren of lichte wanden. Ook overspraak, waarbij geluid van de ene kamer via het kanalensysteem naar de andere reist, ontstaat wanneer kanalen direct van vertrek naar vertrek zijn doorgekoppeld zonder centrale verdelers.

Bij het verduurzamen van bestaande bouw vraagt de inpassing extra aandacht. In onze metingen zien we de schaal van deze uitdaging terug. Bij een woning uit 1946 tot 1965 tonen 67 scans een dakoppervlak van 72 tot 157 m2 en een geveloppervlak van 121 tot 206 m2. Voor een woning uit 1965 tot 1975 laten 82 scans een dakoppervlak van 69 tot 94 m2 en een geveloppervlak van 110 tot 167 m2 zien. Bij een vrijstaande woning laten 86 scans zelfs een dakoppervlak van 101 tot 182 m2 en een geveloppervlak van 179 tot 244 m2 zien. Zodra je die forse gevels en daken kierdicht isoleert, moet de ventilatie-unit meer volume verplaatsen om het hele huis gezond te houden, wat het belang van ruime leidingtracés onderstreept.

De oplossing voor het geluidsdilemma zit daarom volledig in de voorbereiding. Kies bij voorkeur voor een stervormig leidingnetwerk met kunststof verdeelkasten in plaats van een boomstructuur met aftakkingen. Hierdoor gaat naar elke ruimte een eigen kanaal, wat overspraak direct uitsluit. Zorg daarnaast voor voldoende royale buisdiameters, zodat de luchtsnelheid laag blijft, en plaats altijd solide geluiddempers tussen de unit en de verdeelkasten. Monteer het toestel bovendien aan een zware, massieve wand met trillingsdempers om contactgeluid naar aangrenzende kamers te blokkeren.

Een veelgemaakte valkuil is het selecteren van een ventilatie-unit die net groot genoeg is voor het berekende debiet. Zo een toestel moet tijdens de normale stand al op de toppen van zijn kunnen draaien, waardoor de ventilatormotor flink toeren maakt. Een ruim bemeten unit draait in de basisstand juist op een laag toerental. Dat scheelt aanzienlijk in decibels en verlengt bovendien de levensduur van de lagers. Goedkoop leidingwerk wegfrommelen in een verlaagd plafond wreekt zich later altijd in akoestisch ongemak.

Sta je voor de keuze om mechanische balansventilatie aan te leggen, eis dan vooraf een akoestisch legplan waarin kanaaldiameters, luchtsnelheden en dempers exact zijn berekend. Vraag de installateur om de luchtsnelheid in de toevoerkanalen naar slaapkamers ruim onder de norm te houden. Meer achtergronden over installaties en ventilatieoplossingen vind je op netzy.nl/kennis.